Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Ya’ni, «Bugundan iddangni sanayver», degan gapning o‘zi taloq ma’nosini anglatishi mumkin. Lekin uning ortidan:

«Ertaga talog‘ingni bergani boraman», degan gapni ham aytgan ekan.

Bu yerda masala biroz mujmal bo‘lib qoladi.

Chunki bir tomondan qaraganda, u: «Iddaga tayyorlanib tur, ertaga taloq beraman», demoqchi bo‘lgandek ko‘rinadi. Ya’ni hali taloq bermagan, kelajakda berishini aytayotgandek.

Shu sababli bu holatda qat’iy ravishda: «Taloq tushibdi», deb ham, «Taloq tushmabdi», deb ham hukm qilish qiyin.

Bunday mujmal va ehtimolli lafzlarda masala o‘sha gapni aytgan kishining niyatiga va maqsadiga qaytariladi.

Shuning uchun erning o‘zidan:

«Siz taloq berdingizmi yoki bermadingizmi?»

deb so‘raladi.

Agar taloq berganini niyat qilgan bo‘lsa, shunga qarab hukm qilinadi. Agar taloq bermoqchi bo‘lganini, lekin hali bermaganini nazarda tutgan bo‘lsa, unda boshqa hukm bo‘ladi.

Aslida esa erkak kishi bunday masalalarda o‘ynoqi va mujmal gaplarni ishlatmasligi kerak. Agar ma’ruf bilan yashamoqchi bo‘lsa, ma’ruf bilan yashasin. Agar ajrashmoqchi bo‘lsa, shariat ko‘rsatgan tartibda, ochiq va ravshan lafz bilan ish tutsin.

Shu holatda esa, mavjud ma’lumotlarga qarab:

«Aniq taloq tushgan», deb hukm qilish qiyin.

Masalani o‘sha aytgan kishining niyati va maqsadini aniqlash orqali hal qilish kerak bo‘ladi.

Vallohu a’lam.