Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Bu gap bor, ya’ni bu — hanafiy mazhabi ulamolarining so‘zlari.

Agar er ayolga berishi kerak bo‘lgan narsani, ya’ni mahrni, vaqti kelgan bo‘lsa va bermay yurgan bo‘lsa, bu holda xotin ma’lum sharoitda itoatsizlik qilsa joiz bo‘ladi, deyilgan.
Ammo agar er mahrni nasiya qilib, masalan: “Bir yildan keyin beraman”, deb shunday shart bilan nikoh o‘tkazgan bo‘lsa, unda ittifoq bilan ayol eriga itoat etishi farz bo‘ladi.

Masalan, nikoh paytida:

“Yashaymiz, bir yildan keyin mahrni beraman,” — degan bo‘lsa,
ayol: “Bo‘ldi,” — deb rozi bo‘lgan bo‘lsa, u holda bir yil davomida eriga itoat etadi.

Ammo bir yil muddati o‘tib, er va’dasini bajarmasa, ya’ni mahrni bermay qo‘ysa, shunda hanafiy ulamolari aytishlaricha:

“Endi ayol nushūz qilsa — ya’ni itoatsizlik qilsa — bo‘ladi.
Bu harom hisoblanmaydi,” — deyilgan.

Nushūz nima degani?

Nushūz — ayolning erga itoatsizlik qilishi, ya’ni:

• eridan ruxsatsiz uydan chiqib ketishi,

• er to‘shakka chaqirganda borishdan bosh tortishi,

• “Avval mahrimni to‘la ber, keyin er-xotinlik burchlarini ado etaman,” — deyishi kabilar.

Agar erning mahrni berish vaqti kelgan bo‘lsa-yu, u atayin bermay yurgan bo‘lsa, ayolning bu holati joiz bo‘ladi.

 Izoh:

Bu gap oilada nizo chiqarish uchun emas, balki adolatli yechim sifatida aytilgan.
Ko‘p erkaklar xotinlariga mahrini bermay yurishadi, hattoki qarzlarini ham bermaydi, “olasan-da” deb beparvo bo‘ladi.

Lekin nikohda aytilgan mahr — bu Alloh yo‘lida berilishi lozim bo‘lgan haqqdir.
Er uni vaqtida ado etishi — ayolning halol bo‘lishi uchun shartlardan biridir.

Xulosa:

• Agar mahrni berish kechiktirilgan bo‘lsa, ayol itoat etishda davom etadi.

• Ammo vaqt kelib, er bermasa, u holda ayolning nushūz qilishi  joiz bo‘ladi.

• Buning maqsadi — erning va’dasiga va shartiga vafo qilishini ta’minlashdir.

Vallohu a‘lam.