Ustoz, yolg‘ondan “vallohi” deb qasam ichishning hukmi qanday? Qilgan ishini “vallohi qilmadim” desa, bu yolg‘on qasam qanchadir miqdorda sadaqa qilish yoki ma’lum muddat ro‘za tutish bilan yuvilib ketadimi?
Bu “yaminul g‘amūs” deyiladi — ya’ni yolg‘on qasam. Bu katta gunohlardan (kabira gunoh) hisoblanadi. “G‘amūs” degani — egasini gunohga, hattoki do‘zaxga botiradigan qasam degan ma’noni anglatadi. Shuning uchun musulmon odam bunday qasamdan qattiq tiyilishi kerak.
Agar odam ataylab yolg‘ondan qasam ichgan bo‘lsa, buning eng asosiy yo‘li — chin tavba qilish. Allohning nomini yolg‘on joyda ishlatgan bo‘lsa, Allohdan kechirim so‘rashi, nadomat qilishi va qayta bunday qilmaslikka qat’iy azm qilishi lozim.
Alloh taolo Qur’onda:
ٱلَّيْلِ ۚ إِنَّ ٱلْحَسَنَـٰتِ يُذْهِبْنَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ ۚ
“Albatta, yaxshiliklar yomonliklarni ketkazadi.”
Hud surasi, 114-oyat.
Shuning uchun ko‘proq yaxshilik qilish, ehson qilish, istig‘for aytish tavsiya etiladi.
Kafforat masalasi
Bu masalada ulamolar o‘rtasida ixtilof bor:
-
Ba’zi fuqaholar (jumladan, Shofe’iy mazhabidagi ayrim ulamolar) yolg‘on qasam uchun ham qasam kafforati beriladi, deganlar.
-
Hanafiy mazhabida esa mashhur qavl shuki: yaminul g‘amūsning kafforati yo‘q, chunki bu oddiy buzilgan qasam emas, balki ataylab yolg‘on ichilgan qasamdir. Bunday holatda kafforat emas, balki chin tavba talab qilinadi.
Shuning uchun asosiy masala — tavba va istig‘for.
Alloh taolo Qur’onda marhamat qiladi:
۞ قُلْ يَـٰعِبَادِىَ ٱلَّذِينَ أَسْرَفُوا۟ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا۟ مِن رَّحْمَةِ ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَغْفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ٥٣
«Ey, o`z jonlariga isrof (javr) qilgan bandalarim, Allohning rahmatidan noumid bo`lmang! Albatta, Alloh barcha gunohlarni mag`firat etar. Albatta, Uning O`zi o`ta mag`firatli va o`ta rahimli Zotdir»,
Az-Zumar 53-oyat
Hech kim gunohdan xoli emas. Muhimi — gunohda turib qolmaslik, qaytish, tavba qilish va hayotni to‘g‘ri yo‘lga burishdir.
Alloh taolo bizni yolg‘on qasamdan saqlasin va tavbalarimizni qabul qilsin.
Vallohu a‘lam.