Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Bu holat “luqaṭa” (تلقطة) – ya’ni topilma narsa hukmiga kiradi.
Ya’ni bu narsa — birovning mulki, egasidan bexabar tarzda yo‘qolgan yoki tushib qolgan narsa.

Masalan, bozor joyidan yoki yo‘ldan bir narsa topib olgan odam qanday hukmda bo‘lsa, bu holat ham shunga o‘xshaydi.

Shariatda bu narsalar haqida shunday qoidalar bor:

1. Agar egasini topish mumkin bo‘lsa, uni topishga harakat qilish kerak.

   • Masalan, e’lon berish, yozib qo‘yish, yoki zarur bo‘lsa, tegishli joyga (kompaniya, ofis, Amazon, yoki pochta markaziga) xabar berish kerak.

2. Agar egasini topishning iloji bo‘lmasa, ya’ni:

   • kimdan tushgani noma’lum,

   • pochtalar allaqachon tarqatilgan,

   • izlab topish imkonsiz bo‘lsa,
     unda bu narsa luqaṭa hukmiga o‘tadi.

Bunday holatda egasi topilmaydigan narsani:

• istasa o‘zi ishlatishi,

• istasa boshqalarga berishi,

• yoki ehson qilishi joiz bo‘ladi.

Ammo bu egasini topish ehtimoli yo‘qligi aniq bo‘lgandan keyingina joiz bo‘ladi.

Xulosa:

• Agar egasi topilishi mumkin bo‘lsa — topishga harakat qilish farz.

• Agar egasi topilishi mutlaqo mumkin bo‘lmasa, u holda bu narsa topilma (luqaṭa) hisoblanadi va foydalanish joiz bo‘ladi.

• Lekin bu masalada halollik va ishonch bilan ish tutish kerak.

Vallohu a‘lam.