Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Bunday odatdan qutulishning eng muhim yo‘li — Allohni yaxshiroq tanish, o‘zining ojizligini anglash va oxiratni ko‘proq eslashdir.

Bir kuni sahoba Abu Mas’ud al-Badriy roziyallohu anhu g‘azablanib, quliga qattiq muomala qilayotgan paytda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam orqalaridan kelib:

— «Ey Abu Mas’ud!» — deb chaqirdilar.

Lekin u kishi g‘azab sababli eshitmadilar. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bir necha marta chaqirganlaridan keyin ovozni tanib, orqalariga qaradilar.

Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam:

«Bilgin, ey Abu Mas’ud! Sen bu kishiga qodir bo‘lganingdan ko‘ra, Alloh senga qodirroqdir», dedilar.

Bu so‘zlarni eshitgach, Abu Mas’ud roziyallohu anhu qullarini ozod qilib yuborganlar.

Demak, g‘azabni bosadigan eng katta omillardan biri — Allohning qudratini eslash va o‘zining zaif banda ekanini unutmaslikdir.

Ko‘pincha g‘azabning ildizi johillik va kibr bo‘ladi. Inson o‘zini kuchli, haqli yoki boshqalardan ustun deb his qilganda tez g‘azablanadi. Mansab, boylik yoki obro‘ sababli o‘zini katta tutgan odamning g‘azabi ham tez chiqadi.

Aslida esa inson kim ekanini unutmasligi kerak. Alloh taolo eslatadi:

«Inson nimadan yaratilganiga bir qarasin.»

Inson arzimas bir tomchi suvdan yaratilgan, keyin esa yana tuproqqa qaytadi. Buni eslagan odamning kibriga ham, g‘azabiga ham zarba bo‘ladi.

Ibn al-Qayyim rahimahulloh gunohlarning asosiy sabablaridan biri g‘azab ekanini ta’kidlaganlar. Chunki:

• G‘azab bilan odam birovga zulm qiladi.
• G‘azab bilan taloq beradi.
• G‘azab bilan ota-onaga oq bo‘ladi.
• G‘azab bilan Allohning qadariga e’tiroz bildirishi mumkin.
• Hatto ayrim odamlar g‘azab ustida kufr so‘zlarini aytib yuborishlari ham mumkin.

Shuning uchun g‘azab oddiy xulqiy kamchilik emas, balki insonni katta gunohlarga olib boradigan xavfli illatdir.

Xulosa:

• G‘azabning ildizi ko‘pincha johillik va kibrdir.
• Allohning qudratini va o‘z ojizligini eslash g‘azabni kamaytiradi.
• Oxiratni ko‘p eslash insonni bosiq qiladi.
• Kamtarlik va tavozu’ g‘azabning davosidir.
• G‘azab ko‘plab gunohlarga, hatto ba’zan kufr so‘zlarini aytishga ham sabab bo‘lishi mumkin.
• Inson o‘zining asl holatini unutmasligi kerak: u zaif banda va Allohga muhtojdir.

Vallohu a’lam.