Mashhur qidiruvlar:

tavhid namoz zakot
Bosh sahifa >Har xil >Qaynona, qaynota va erning yaqinlarining kelin ustida haqqi bormi?

Qaynona, qaynota va erning yaqinlarining kelin ustida haqqi bormi?

Nashr sanasi: January 11, 2026

Savol :

Ustoz, shariatimizda qaynona, qaynota va erning boshqa yaqinlarining kelin ustida haqqi bormi? Ular kelin ustidan rahbarlik qilishga haqlimi? Ularning buyruqlarini bajarish, xizmatini qilish kelinga farzmi, vojibmi, sunnatmi yoki majburiyatmi?

Agar kelin bu ishlarni majburiyat deb bilmasa, balki o‘z xohishi va qurbi yetgancha xizmat qilsa, hammasini bajarmasa gunohkor bo‘ladimi? Agar kelin bunday urf-odatda o‘smagan, bu muhitga o‘rganmagan bo‘lsa-chi?

Javob :

O’xshash savol-javoblar

Kelin xizmatkor yoki qul bo‘lib kelmaydi — shariatda qaynona, qaynota va erning qarindoshlarining kelin ustidan majburiy haqqi yo‘q. Agar kelin o‘z xohishi bilan xizmat qilsa, bu fazilat va savob, ammo majburiyat emas. Qilmasa — gunohkor bo‘lmaydi.

Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Bu masala jamiyatimizda eng ko‘p tortishuv va adolatsizlik bo‘layotgan masalalardan biridir. Avvalo, biz bu masalaga urf bilan emas, shariat bilan qarashimiz shart.

Shar’iy hukm:

Qaynona, qaynota va erning qarindoshlarining kelin ustidan shar’an majburiy haqqi yo‘q.

  • Kelin qullikka kelmagan

  • U xizmatkor bo‘lish uchun emas, balki xotin bo‘lib kelgan

  • Uni majburan:

    • tunu kun ishlatish,

    • istalgan payt uyg‘otish,

    • haqoratlash,

    • so‘kish,

    • bosim o‘tkazish
      shar’an zulmdir va haromdir

“Hech qanday dalil yo‘qki, kelin:

  • hammaning kirini yuvishga,

  • barcha mehmonlarga xizmat qilishga,

  • qaynona-qaynotaning buyruqlarini so‘zsiz bajarishga
    majbur bo‘lsin.”

Shariat buni vojib ham, farz ham qilmagan.

Agar kimdir:

“Bizning urfimiz shunaqa, kelin shart!”
desa — Alloh majbur qilmagan narsani majbur qilgan bo‘ladi va gunohkor bo‘ladi.

Bu holat “hamiyatul jahiliya” — ya’ni johiliyat g‘ururi hisoblanadi:

“Shariat bo‘lsa bo‘lar, lekin bizning urf ustun!”

Bu juda xavfli yo‘l.


Kelin xizmat qilsa-chi?

Agar kelin:

  • o‘z xohishi bilan,

  • erini hurmat qilib,

  • fazilat sifatida,

  • savob umidida
    xizmat qilsa — bu fazl va ehson bo‘ladi, majburiyat emas.

Ammo:

  • qilmasa → gunohkor emas

  • qila olmasa → aybdor emas

  • bajarmasa → jazolanmaydi

Uni “kelin shunaqa bo‘ladimi?” deb xo‘rlash — zulm.


Zulmning oqibati

Kelin — ko‘pincha mazlum.
Mazlumning duosi esa, to‘siqsiz osmonga chiqadi,

Rasululloh ﷺ:

“Mazlumning duosidan qo‘rqinglar, u bilan Alloh o‘rtasida parda yo‘q”,
— deganlar.

Bu narsadan qo‘rqish kerak.


Kelinga ham nasihat

Shu bilan birga, kelin ham buni noto‘g‘ri tushunmasligi kerak:

  • “Men majbur emas ekanman, endi hech kimni hurmat qilmayman”,
    deyish ham to‘g‘ri emas.

 Dono, farosatli kelin:

  • erini hurmat qiladi,

  • erning ota-onasiga ehtirom ko‘rsatadi,

  • urf doirasida muvozanatni saqlaydi.

Chunki:

  • bir tomon mutlaqo qotib olsa,

  • ikkinchi tomon ham qotib olsa,
    oila buziladi.

Hayot ikki tomonning murosasi bilan yuradi.


Bir tomon zulmni yig‘ishtirsin
Ikkinchi tomon esa hikmat va hurmat bilan ish tutsin

Shunda, inshaAlloh oila saqlanadi, baraka bo‘ladi, Allohning roziligi bo‘ladi.

Vallohu a‘lam.

Javob muallifi:

Shayx Sodiq Samarqandiy

Maqola foydali bo’ldimi?

2

  • Sochning yon tomonlarini qirib, tepasini qoldirish hukmi.

    January 10, 2026
  • Vino uchun yetishtiriladigan uzumzorda ishlash joizmi?

    January 10, 2026
  • Ayol o‘zidan yoshi kichik xolavachchalari oldida hijobsiz yurishi.

    January 7, 2026
  • Qabrni ko‘chirish hukmi.

    January 7, 2026
  • Erimdan ko‘nglim sovigan, u esa yarashmoqchi…

    January 4, 2026
  • Erkak o‘gay qiziga tarbiya maqsadida qo‘pollik qilsa, qizning onasi nima qilishi kerak?

    January 4, 2026