Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Bu masalada eng avvalo savdoning shar’iy jihatdan to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri bo‘lganiga qaraladi.

Agar yerni sotgan odam o‘ziga tegishli mulkni sotgan bo‘lsa, bu savdo shar’an joiz hisoblanadi va sizga buning gunohi yoki javobgarligi bo‘lmaydi.

Agar u ota-onasini norozi qilib o‘z mulkini sotgan bo‘lsa, bu uning ota-onasi bilan o‘rtasidagi masala. Buning javobgarligi sizga o‘tmaydi.

Lekin bu yerda bir muhim jihatni aniqlash kerak: u kimning mulkini sotgan?

Agar yer otasining mulki bo‘lgan va ota tirikligida uning roziligisiz sotilgan bo‘lsa, unda bu savdo shar’an to‘g‘ri bo‘lmaydi. Chunki inson o‘ziga tegishli bo‘lmagan mulkni sota olmaydi. Bunday holatda yer egasiga qaytarilishi, pul esa xaridorga qaytarilishi kerak bo‘ladi.

Agar esa ota bu yerni avval farzandiga hadya qilgan, mulk qilib bergan bo‘lsa, keyinchalik sotilishiga norozi bo‘lsa ham, mulk farzandniki bo‘lgani uchun uni sotishga haqli bo‘ladi. Bunday holatda savdo to‘g‘ri hisoblanadi va sizga hech qanday javobgarlik bo‘lmaydi.

Shuning uchun masalaning asosi — yer sotilgan paytda kimning mulki bo‘lganini aniqlashdir.

Oilangizda yuz bergan noxush voqealarni esa aynan shu savdo bilan bog‘lab qo‘yish to‘g‘ri emas. Bunga shar’iy dalil yo‘q. Musibatlar turli sabablar bilan kelishi mumkin. Biror kishining tushi ham shar’iy hukm uchun dalil bo‘la olmaydi.

Demak, agar savdo shar’iy jihatdan to‘g‘ri bo‘lgan bo‘lsa, yerni sotib yuborishingiz shart emas. Agar savdo aslida noto‘g‘ri bo‘lgan bo‘lsa, u holda mulk egalarining haqqi o‘zlariga qaytarilishi lozim.

Vallohu a’lam.