Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Bu masalada ulamolar turlicha fikr aytgan. Zamonaviy ulamolardan ayrimlari: “Bu o‘zini-o‘zi halokatga tashlashga o‘xshaydi” deganlar. Chunki Qur’onda:

وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ
“O‘zingizni halokatga tashlamanglar” (Baqara: 195)

— deb marhamat qilingan.

Agar odam ataylab mashinani haddan tashqari tez haydasa, tormoz ishlamasligini yoki ehtimoliy halokat xavfini bilsa ham, bu — o‘zini jar ustidan tashlashga o‘xshaydi. Bu nafaqat o‘ziga, balki boshqalarga ham zarar yetkazadi. Shariatda esa qoidasi aniq:

لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ
“O‘zingizga ham, boshqalarga ham zarar yetkazmang.”

Shu bois, mashinani haddan tashqari tez haydash harom hisoblanadi. Chunki:

1. O‘ziga zarar beradi – hayotini xavfga qo‘yadi.

2. Boshqalarga zarar beradi – yo‘lovchi, piyoda yoki boshqa haydovchilarga urilishi mumkin.

3. Katta fojiaga sabab bo‘ladi – ko‘plab odamlar halok bo‘lgan yoki nogiron bo‘lib qolgan.

Ko‘pincha tez haydash man-manlik, kibr yoki o‘zini ko‘rsatish sifatida qilinadi. Bu esa yana bir yomon axloqiy illatdir.

Shariat mashina haqida bevosita qoidalar qo‘ymagan, chunki o‘sha davrda mashina bo‘lmagan. Ammo Qur’on va hadisdagi umumiy qoidalar — halokatga tashlamaslik, zarar bermaslik, isrof qilmaslik — mashina haydash masalasiga ham to‘liq tatbiq qilinadi.

Masalan, bugun ko‘pchilik “adrenalin chiqsin” deb xavfli mashg‘ulotlar qiladi, parashyutdan sakraydi yoki mashinani aylantirib o‘ynaydi. Natijada ko‘plab odam nogiron bo‘lib qolmoqda yoki o‘lib ketmoqda. Bu ham aslida o‘zini halokatga tashlashdir.

Alloh bandaga bir marta umr beradi. Uni isrof qilish emas, ibodat, ilm, foydali ishlar bilan o‘tkazish lozim. Shuning uchun mashinani haddan tashqari tez haydash, qoidalarga amal qilmaslik — o‘zini ham, boshqalarni ham halokatga tashlash bo‘lib, haromdir.

Vallāhu a‘lam.