Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Bu masala murakkab bo‘lishi mumkin, lekin uni hal qilishda shaxsiy holatingiz va xorijga chiqish sababingiz muhim ahamiyatga ega. Avvalo, o‘zingizdan so‘rashingiz kerak:

“Xorijiy pasport menga zaruratdanmi yoki faqat istakdanmi?”

Agar siz shunchaki sayohat yoki dunyoviy ishlarga chiqmoqchi bo‘lsangiz, bu holatda sabr qilib, bor joyda yashab, dinni buzmaslik yo‘li afzal bo‘lishi mumkin. Ammo agar xorijga chiqish ilmi talab qilish, zarur muolaja, davolanish, yoki hayotni saqlab qolish kabi sabablarga bog‘liq bo‘lsa, u holda zarurat holati yuzaga keladi. Shariatda esa zarurat bo‘lsa, ayrim narsalarga vaqtincha ruxsat beriladi.

Shu kabi holatlarda ulamolar:

“Katta zararni oldini olish uchun kichik zararga chidalsa bo‘ladi” – degan qoida asosida fatvo berganlar.

Bu fiqhiy qoida “تَحَمُّلُ الضَّرَرِ الأَخَفّ لِدَفْعِ الضَّرَرِ الأَعْظَمِ” deb ataladi.

Masalan, agar soqol bilan suratga tushish sababli pasport berilmasa, bu esa sizning hayotingiz, sog‘lig‘ingiz yoki ilm yo‘lingizga jiddiy to‘siq bo‘lsa, u holda soqolni qisqartirish yoki vaqtincha olishga ruxsat beriladi. Ammo agar bu holatda sabr qilib, dinni yuqori qo‘yishga kuchingiz yetsa — bu albatta eng afzal yo‘ldir.

Rasululloh ﷺning o‘zlaridan ham misol bor: U zot Ka’bani asl holiga keltirmoqchi bo‘ldilar, lekin musulmonlar yangi ekanini, ularning tushunchasi zaifligini hisobga olib, bu ishni qilmadilar. Shunday qilib, zararsiz, mustahab bo‘lgan bir ishni ham fitna chiqmasligi uchun tark etdilar.

Xulosa shuki: bu masalada foyda va zararning nisbati asosida qaror qilinadi. Agar soqol sababli o‘zingiz yoki boshqalarga katta zarar yetadigan bo‘lsa, u holda ruxsat bor. Ammo agar bunday zarurat yo‘q bo‘lsa, dinni ustun qo‘yib, sabr qilish afzal.

Vallāhu a‘lam.