Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Bu savol aslida murakkab masalaga borib taqaladi: namoz o‘qimaydigan odam kofirmi yoki fosiqmi? Bu masalada bizning qarashimizga ko‘ra, agar u namozni inkor qilmasa, lekin dangasalik yoki beparvolik sabab tark qilgan bo‘lsa — u kofir emas, balki fosiq musulmon sanaladi.

Imom Abu Hanifa, Imom Molik, va Imom Shofe’iy rahimahumullah kabi jumhur ulamolar ham namozni tark qilgan odamni kofir emas, og‘ir gunohkor (fosiq) deb hisoblashgan. Biz ham ana shu fatvoga amal qilamiz.

Endi savolingizga qaytsak: gunohkor musulmonga salom beriladimi?

Agar “Namoz o‘qimaydi, salom bermang” desak, unda:

• G‘iybat qilgan odamga ham salom bermaslik kerak bo‘ladi.

• Aroq ichgan odamga ham.

• O‘z ayoliga nafaqa bermagan zolim erkakka ham.

• Tijoratda aldov qilgan sotuvchiga ham.

Bu tarzda hech kimga salom bermaslik kerak degan xulosa chiqib qoladi — bu esa islomiy ruhiyatga zid.

Aslida, salom berish mo‘minning haqqidir. Rasululloh ﷺ aytganlar:

“Mo‘minning mo‘mindagi haqqi — uni ko‘rganda salom berish.”

Shu sababli, asl hukm — salom berishdir. Agar salom tarbiya maqsadida vaqtincha to‘xtatilsa — ya’ni salom bermaslik orqali gunohdan qaytarish niyat qilinsa — bu mumkin. Lekin bu foydasi aniq bo‘lgan holatda bo‘ladi.

Aks holda, salom bermaslik Islom sunnatining yo‘qolishiga olib keladi. Bugungi kunda ko‘chalarda, jamiyatda odamlar bir-biriga salom bermaydi, o‘rniga “xayrli tong”, “marhaba”, “gunaydin” kabi boshqa iboralar ishlatilyapti.

Rasululloh ﷺ:

“Afshus-salām baynakum” — “Oranglarda salomni tarqatinglar” deganlar.

Salom — musulmonlik belgisi. Salom berish orqali inson birodarining esiga Islom ahkomlarini solishi mumkin. Balki bir salom orqali u o‘zini musulmonligini eslab, qayta to‘g‘ri yo‘lga kirar.

Xulosa:

• Namoz o‘qimaydigan odam kofir emas, balki gunohkordir.

• Gunohkor musulmonga salom berish joiz, balki kerak.

• Salom bermaslik — faqat tarbiya niyati bilan va zarurat bo‘lsa mumkin.

• Aslida esa, salom berish sunnat, javob berish vojibdir.

• Salom — jamiyatda Islomni jonlantiradigan sunnatdir.

Vallāhu a‘lam.