Bismillah, alhamdulillah, vassalatu vassalamu ‘ala rasulillahi va ba’d. Endi qo‘y “sen o‘lasan” demabdi, har holda “biz” deb o‘zini, ya’ni qo‘ylarni aytgan. O‘shanda “biz” degan qo‘ylarning ichiga siz nega o‘zingizni kiritayapsiz? “Biz o‘lamiz” deganda, ya’ni o‘z jamoasini aytyapti deb tushunib qo‘ysangiz bo‘ladi.

Birinchidan, bu faqat tush. Ikkinchidan, agar qo‘y sizga “sen o‘ylaganingdek bo‘ladi” deganida ham, buning nima ma’nosi bor? Alloh taolo “Yuhyi va yumit” – hayotni ham, o‘limni ham faqat O‘zi beradi. Alloh subhanahu va taolo bizni yaratdi va bizga umr belgiladi. Bu belgilangan umrdan bir lahza ham oldin ketmaymiz, bir lahza ham ortiq qolmaymiz.

Unday bo‘lgandan keyin bu qo‘rqishga, vasvasaga hojat yo‘q. Siz ham o‘zingiz aytyapsiz: “Vasvasa bo‘ldimmi ekan?” – deb. Demak, bu vasvasa. Bunaqangi tushlarni gapirmaslik kerak. Gapiradigan bo‘lsangiz ham yaxshiroq ta’bir bilan aytiladi. Ya’ni “biz yaqinda o‘lamiz” degani – o‘sha qo‘y o‘zini aytyapti, tamom. Axir qo‘y bo‘lgandan keyin so‘yiladi. Sizning “men ham o‘lamanmi” deb qo‘shib yuborishingiz noto‘g‘ri. O‘lish – haqiqat, hammamiz o‘lamiz. Siz emas, biz hammamiz.

Hech kim bu dunyoda qolmaydi. Har kim ketadi, hech kim abadiy yashamaydi. Alloh taolo Qur’onda aytadi:

“Ey Rasululloh, sizdan oldingi odamlarga ham biz mangu qolishni qilib bermadik. Siz ham o‘lasiz, ular ham o‘ladi. Innaka mayyitun va innahum mayyitun.”

Ya’ni Alloh Rasulullohga qaratib aytyapti: “Siz o‘lasiz, ular ham o‘ladi.” Demak, hammamiz o‘lamiz.

Shuning uchun bu narsani qo‘y aytyapti deb emas, Allohning kalomi sifatida tushunishimiz kerak. Demak, “men o‘laman ekan” deb amaldan to‘xtab qolmang. Aksincha, “o‘laman” deb amalni kuchaytiring. Chunki o‘lish aniq.

Shunday ekan, biz o‘sha o‘limdan keyingi hayotga tayyorlanishimiz kerak. Umrimiz qancha belgilangan bo‘lsa, shuni yashaymiz. Alloh bergan umrni hech kim olib qo‘ya olmaydi, Alloh bermagan umrni hech kim in’om qilolmaydi. Bunga iymonimiz komil.

Shunday ekan, bor umrimizni toat-ibodatda, yaxshilikda o‘tkazib qolishimiz kerak.

Vallohu a’lam.