Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Yo‘q, yaxshi ko‘rish masalasida adolat talab qilinmaydi, chunki muhabbat — inson qo‘lida bo‘lgan narsa emas. Muhabbatni Alloh yaratadi. Alloh taolo aytadi:

سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَٰنُ وُدًّا
“Rahmon ularning qalblarida muhabbat paydo qiladi.”

Insonning kimnidir ko‘proq yoki kamroq yaxshi ko‘rishi — tabiiy holat, bu majburiy emas.

Rasululloh ﷺ ham xotinlari ichida Oyisha onamizni ko‘proq yaxshi ko‘rganlar. Buni sahobalar ham, ayollari ham bilar edi. Xadicha onamizni esa juda qattiq sevganlar. Hatto vafotlaridan keyin ham doimo Xadichani eslab turganlar.

Oyisha onamiz bir kuni:
“Oradan yillar o‘tgan bir kampir bo‘lsa, Sizga undan ko‘ra yaxshirog‘ini Alloh nasib qilgan bo‘lsa, nega uni doim aytaverasiz?” — deb rashq qilganlarida, Rasululloh ﷺ aytdilar:

“Vallohi, Alloh menga Xadichadan yaxshisini nasib qilmagan.”

Bu — qalbdagi munosabat, muhabbat edi. Alloh solgan edi.

Lekin amalda adolat — farz

Muhabbatda inson majbur emas, lekin muomala, nafaqa, e’tibor, sovg‘alar va munosabatda adolat qilish — farzdir.

Rasululloh ﷺ Oyishani ko‘proq yaxshi ko‘rsalar ham:

• boshqalaridan ko‘proq ta’minlab qo‘ymaganlar,

• safarga chiqishda birini tanlab olmaganlar — qur’a tashlaganlar,

• sovg‘alarni faqat bittasiga bermaganlar.

Va Rasululloh ﷺ duo qilar edi:

اللَّهُمَّ هَذَا قِسْمِي فِيمَا أَمْلِكُ، فَلَا تُؤَاخِذْنِي فِيمَا تَمْلِكُ وَلَا أَمْلِكُ

“Allohim! Mana bu — o‘zim qodir bo‘lgan narsadagi adolatimdir. Bas, Sen qodir bo‘lgan-u, men qodir bo‘lmagan (qalbdagi muhabbat) masalasida meni malomat qilma.”

Bu shuni bildiradiki, qalbdagi muhabbat — majburiy bo‘lmaydi.

Farzandlarga nisbatan ham hukm shu

Farzandlar orasida kimnidir ko‘proq yaxshi ko‘rib qo‘yish — gunoh emas.

Lekin amalda:

• sovg‘a berishda,

• muomalada,

• duoda,

• e’tibor va vaqt ajratishda

hech qachon adolatsizlik qilmaslik shart.

Adolatsizlik — farzandlar orasida adovat, hasad va ruhiy jarohatga sabab bo‘ladi.

Xulosa:

•  Qalbdagi muhabbat = sizga yuklanmaydi (shariat talab qilmaydi).

•  Ammo amaliy adolat = farz, shart.

Vallohu a’lam.