To‘rt rakatli farz namozining, shuningdek, shom namozining oxirgi rakatiga kechikib qo‘shilgan kishi imom salom bergach, o‘z namozini qanday davom ettirishi kerak?
Bunday holatda, ya’ni imom salom bergandan keyin, u kishi turadi. Chunki u imom bilan bir rakatni birga o‘qigan bo‘ladi.
Imom salom bergach, turib bir rakat o‘qiydi — bu rakatda Fotiha va zamsura o‘qiydi. So‘ng o‘tirib attahiyyotni o‘qiydi.
Keyin yana turadi. Bu holatda u uchinchi rakatda bo‘ladi.
Bu uchinchi rakatda ham Fotiha bilan zamsura o‘qiydi. Chunki u imomning oxirgi rakatiga qo‘shilgan, o‘sha rakatda esa imom zamsura o‘qimagan bo‘ladi.
Demak, u imomdan keyin o‘qiyotgan o‘zining birinchi va ikkinchi rakatlarida zamsura o‘qishi kerak.
Shundan so‘ng bu kishi uchun uchinchi va to‘rtinchi rakat qoladi.
To‘rtinchi rakatda esa faqat Fotihani o‘qiydi va salom beradi.
Agar bu holat shom namozida bo‘lsa:
Shomda imomning oxirgi rakatiga yetishib kelgan kishi imom salom bergach, turadi.
Avval bir rakat Fotiha va zamsura bilan o‘qiydi, attahiyyotni o‘qiydi,
keyin yana turib bir rakat Fotiha va zamsura bilan o‘qiydi, so‘ngra o‘tirib uchinchi rakatni bitiradi.
Ba’zi ulamolar shunday deganlar:
“Imom salom bergach, kechikkan kishi ikki rakatni ketma-ket o‘qiydi, ikkala rakatda ham zamsura o‘qiydi, lekin o‘rtada attahiyyot o‘qimaydi. Keyin oxirida o‘tirib attahiyyotni o‘qiydi va so‘ng bir rakatni yakunlaydi.”
Ammo bu ikkinchi fikr bilan birinchi fikr orasida tafovut bor.
Birinchi yo‘l — ya’ni har rakatdan keyin o‘tirish va attahiyyot o‘qish — zohirroq va ma’qulroq, ya’ni ulamolar orasida kuchliroq fikr hisoblanadi.
Chunki hadisda aytilganidek:
“Namozni tamomlanglar” degan so‘zlarga binoan, imom bilan o‘qigan to‘rtinchi rakat siz uchun birinchi rakat hisoblanadi.
Shunday ekan, imom salom bergach, siz o‘zingizga qolgan ikki rakatni o‘qigansiz — bu holda siz o‘tirib attahiyyotni o‘qishingiz kerak bo‘ladi.
Agar “o‘tkazib yuborganini qazo qilinglar” degan rivoyatga qaralsa, imom bilan o‘qigan rakat siz uchun to‘rtinchi rakat bo‘ladi.
Demak, siz birinchi rakatdan boshlab qazo qilayotgandek davom ettirasiz:
birinchi va ikkinchi rakatlarda Fotiha va zamsura, so‘ng o‘tirib attahiyyot, keyin uchinchi va to‘rtinchi rakatlarda faqat Fotiha o‘qib salom berasiz.
Xulosa:
Bu masalada ikki xil fikr bor, lekin eng to‘g‘riroq va ma’qulroq — birinchi yo‘l:
-
Imom salom bergach, turib bir rakat (Fotiha + zamsura) o‘qiydi.
-
O‘tirib attahiyyotni o‘qiydi.
-
So‘ng yana turib bir rakat (Fotiha + zamsura) o‘qiydi.
-
Keyin to‘rtinchi rakatda faqat Fotihani o‘qib salom beradi.
Vallohu a‘lam.