Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Bu yerda avvalo shuni aniqlab olish kerakki, avvalgi javoblarimiz ikki xil holatga taalluqli bo‘lgan, shuning uchun go‘yoki qarama-qarshi gap aytilgandek tuyulgan.

Aslida esa bu ikki holat bir-biridan farqli.

Birinchi holat: haqiqiy nikoh qilingan bo‘lsa

Agar qiz va o‘g‘il voyaga yetmagan bo‘lsa ham, qizning otasi (valiysi) tomonidan “falon qizni falon o‘g‘ilga nikohlab qo‘ydim” deb shar’iy nikoh o‘qilgan bo‘lsa, unda nikoh bog‘langan bo‘ladi, ular er-xotin hisoblanadi, keyinchalik ajralish bo‘lsa taloq, yoki nikohni bekor qilish (fasx) masalasi kelib chiqadi. Bu — shar’iy nikoh holati.

 Ikkinchi holat: urfdagi “unashtirib qo‘yish”

Ammo bizning jamiyatimizda keng tarqalgan holat shuki bolalarni “unashtirib qo‘yish”, “atab qo‘yish”, “falon-falon bir-biriga atalgan” degan tushunchalar nikoh sifatida emas, balki va’da sifatida qabul qilinadi.

Ya’ni nikoh o‘qilmagan, faqat kelajak uchun kelishib qo‘yilgan. Shuning uchun unashtirilgan qiz keyin boshqaga turmushga chiqib ketsa, hech kim “u birovning xotinini olib ketdi”  demaydi, balki “atalgan yigitiga tegmadi” deyiladi.

Bu holatda:

• nikoh bo‘lmagan,

• faqat va’da buzilgan bo‘ladi.

Savolda keltirilgan holatga javob

Savolda aytilishicha qiz go‘dakligida unashtirilgan, lekin qiz voyaga yetgach, otasi uni boshqa kishiga uzatgan.

Bu holatda agar nikoh o‘qilmagan bo‘lsa, bu qiz hech kimning xotini bo‘lmagan, uni boshqaga uzatish joiz, oldingi unashtirilgan yigitning roziligini olish shart emas, taloq berishi mutlaqo kerak emas.

Chunki:

• o‘rtada nikoh yo‘q edi,

• faqat va’da bor edi.

“Nega va’da buzildi?” degan masala

Albatta, hayotda:

• unashtirib qo‘yilgan qizni boshqaga berib yuborish
  oson bo‘ladigan ish emas,

• odatda buning ortida:

  • kelishmovchilik,

  • rozi bo‘lmaslik,

  • yoki boshqa sabablar bo‘ladi.

Lekin shar’an:

• bu nikohni buzish emas,

• faqat va’dani bajarmaslik bo‘ladi.

Xulosa

• Agar shar’iy nikoh bo‘lmagan bo‘lsa:

  • unashtirish = va’da,

  • taloq ham, rozilik ham shart emas.

• Agar nikoh o‘qilgan bo‘lsa:

  • u holda er-xotin hukmi yuradi,

  • ajralish taloq yoki fasx bilan bo‘ladi.

• Bizning urfimizda bolalarni “unashtirib qo‘yish”ning aksariyati:

  • nikoh emas,

  • va’da hisoblanadi.

Kim kim bilan nikohlanishi —
Allohning taqdiriga bog‘liq.

Vallohu a‘lam.