Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Bu savolda aytilgan uchala holat ham ixtilofli masalalardan hisoblanadi.

Birinchi va ikkinchi holat: “uch taloq” deyilgan masala

Bu masalada biz avval ham ko‘p bora aytganmiz: “Uch taloq” bir majlisda aytilsa, bizning ixtiyor qilgan qavlga ko‘ra — bitta taloq tushadi.

Bu borada uch taloq tushadi degan ulamolar ham bor, lekin bitta tushadi degan qavl dalil jihatdan kuchliroq.

Shu qavl bilan oilani asrash, shar’iy maqsadlarni ko‘zlash, Qur’on va Sunnatdagi tartibni saqlash

maqsadga muvofiq deb bilamiz. Vallohu a‘lam.

Alloh taolo taloqni bekorga uchga bo‘lmagan.

ٱلطَّلَـٰقُ مَرَّتَانِ ۖ      –   Taloq ikki martadir.   Baqara surasi, 229-oyat

Taloq ikki marta beriladi, uchinchisida esa butunlay ajralish bo‘ladi.

Demak:

• birinchi “uch taloq” — bitta taloq,
• ikkinchi “uch taloq” — yana bitta taloq tushgan bo‘ladi.

Keyin qayta nikoh o‘qitilgan — bu to‘g‘ri.

 “Javobingni berdim” degan gap

Bu ibora o‘z-o‘zidan aytiladigan gap emas. Aqlli, hushyor odam bunday so‘zni tasodifan aytmaydi.

Bu holatda:

• bola tarbiyasi haqida gap ketayotgan,
• erkakning asabi chiqqan,
• ayolga nisbatan jiddiy norozilik bo‘lgan.

Shunday vaziyatda aytilgan “Javobingni berdim” iborasi odatda taloq ma’nosida tushuniladi, boshqa ma’noga burish qiyin.

Agar kimdir desa: “Bo‘ldi, kitoblaringni o‘qi” — bu taloq tushunilmaydi. Lekin “Bo‘ldi, javobingni berdim, qayerga borsang boraver” desa — oddiy odamlar ham taloq deb tushunadi. Bu yerda niyat masalasi emas, lafz va vaziyat hal qiluvchi bo‘ladi.

 Hayz holatida aytilgan taloq masalasi

Bu ham ixtilofli masala.

Biz ixtiyor qilgan qavlga ko‘ra hayz holatida berilgan taloq — tushmaydi.

Dalillar:

• Ibn Umar r.a. hayz holatida taloq berganda,
  Rasululloh ﷺ:
  “Ayting, qaytarib olsin” deganlar.
• Oisha r.a. rivoyat qilgan hadisda:
  “Kim bizning sunnatimizga zid amal qilsa, u rad qilinadi” deyiladi.

Hayz paytida taloq berish:

• bid’at,
• joiz emas,
• va bizning qavlga ko‘ra e’tiborga olinmaydi.

Xulosa

• Birinchi “uch taloq” → 1 taloq
• Ikkinchi “uch taloq” → yana 1 taloq
• “Javobingni berdim” — lafzan taloqka o‘xshaydi,
  lekin hayz holatida aytilgani sababli → taloq tushmagan

 Demak, uchinchi taloq hisoblanmaydi.
Hozirgi holatda nikoh saqlanib qolgan.

Vallohu a‘lam.