Bismillah,

Alloh taologa hamdlar, undan keyin payg‘ambar kelmaydigan oxirgi payg‘ambar, uning oilasi, sahobalari va qiyomatgacha ularga yaxshilik bilan ergashganlarga salovot va salomlar bo’lsin.

Avvalo shuni aytish kerakki, muzoraba ishida nihoyatda ehtiyotkor bo‘lish, yolg‘on va noaniqlikni aralashtirmaslik juda muhim.

Birinchi muhim masala — xabardorlik va rozilik

Agar siz bir sarmoyador bilan ishlab turgan bo‘lsangiz va keyin ikkinchi sarmoyadorni shu ishga qo‘shayotgan bo‘lsangiz, birinchi sarmoyador bundan xabardor bo‘lishi shart. Chunki bu holat uning sarmoyasiga va ishiga ta’sir qiladi.

Agar birinchi sarmoyador:

“Men bergan pulim aylantirilaversin, boshqa sarmoyadorlar bilan ham ishlashing mumkin”,
desa — muammo yo‘q.

 Ikkinchi muhim masala — nisbatlarning aniq bo‘lishi

Foyda taqsimoti oldindan aniq kelishilgan bo‘lishi kerak. Siz aytganingizdek 70–30 nisbat bo‘lsa — bu to‘g‘ri va shariatga mos.

 Sarmoyalarni aralashtirish masalasi

Agar ish turi bir xil bo‘lsa va mahsulotlar bir xil savdoda aylantirilayotgan bo‘lsa, sarmoyalarni alohida-alohida yuritish juda qiyin bo‘ladi. Baribir:

• birining moli boshqasiga o‘tib ketadi,

• hisob-kitobda adashish bo‘ladi,

• oxir-oqibat nizoga sabab bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun bunday holatda sarmoyalarni aralashtirib yuritish afzal.

 Foydani taqsimlash tartibi

Masalan:

• birinchi sarmoyador 100 000 qo‘ydi,

• ikkinchi sarmoyador 50 000 qo‘ydi,

• jami sarmoya 150 000 bo‘ldi.

Umumiy foyda chiqadi. Shu foyda:

• 70% — sarmoyadorlarga,

• 30% — sizga (ish yurituvchiga) tegishli bo‘ladi.

Endi sarmoyadorlarga tegishli 70% foyda o‘zaro pul miqdoriga qarab proporsional bo‘linadi:

• 100 000 qo‘ygan — foydaning kattaroq ulushini oladi,

• 50 000 qo‘ygan — kamroq ulushini oladi.

Ya’ni:

• birinchi sarmoyador o‘z ulushining 70% ini oladi,

• ikkinchi sarmoyador ham o‘z ulushining 70% ini oladi,

• har ikkala sarmoya bo‘yicha sizga 30% ish haqi ajratiladi.

 Xulosa

Barcha mol va sarmoyani:

• “bu uniki, bu buniki” deb ajratib yurish —
  hisob-kitobni buzadi, boshingizni ham og‘ritadi.

Eng to‘g‘ri yo‘l:

• hammasini bitta hisobda yuritish,

• umumiy foydani chiqarish,

• 70% ni sarmoyadorlarga, 30% ni o‘zingizga olish,

• sarmoyadorlarning ulushini esa kiritgan puliga qarab bo‘lish.

Bu tartibda shar’an ham, amaliy jihatdan ham muammo bo‘lmaydi.

Vallohu a‘lam.